GİRİŞİM (STARTUP) SERMAYESİ YÖNETİMİ

Girişimcilerin % 92’si  ilk 3 yılda iflas ediyor.  Girişim (Startup) öncesi en büyük sorun sermaye (yatırımcı) bulunması gibi gözükmektedir. Ancak başarı ya da başarısızlığı belirleyen kritik faktör (kök neden) söz konusu sermayenin sürdürülebilirliğinin teminatı olan

  • Fizibilite Danışmanlığı
  • Şirket Değerlemesi
  • İş Planı
  • Yatırımcı İlişkilerinin Yönetilmesi (road show)

üzerine proje finansmanının sağlanması şeklinde özetlenebilecek –Finansal Yönetim Danışmanlığı– alınmasıdır.

Başarılı bir iş planı içeriği nedir?

  • Yönetici Özeti: Yöneticilerin (yatırımcıların) çok meşgul ve zihinlerinin dağınık olduğu öngörüsü ile tüm iş planı özetlenir.
  • İş Fikri ve Proje Yönetimi: Girişimcinin iş fikrinin profesyonel proje yönetimine (PMP) dönüştürülmesi sağlanır.
  • Şirketin Geçmiş Resmi Verileri: Şirketin kuruluşundan iş planı sunum tarihine kadar finansal ve diğer önemli veriler, gelişmeler sunulur.
  • Pazar ve Pazarlama: Projenin sunulacağı pazar ve pazarlama modeline ilişkin ayrıntılar açıklanır.
  • Ürün ve Üretim: Ürünün (mal veya hizmet) teknik özellikleri, üretim süreci ve üretim maliyetine ilişkin ayrıntılar açıklanır.
  • Yönetim: Şirketin kurumsal yönetim ve organizasyon süreçlerinin ayrıntıları açıklanır.
  • Finans: Proje ve/veya şirketin finansal yönetimi (nakit akım, ilk yatırım ve işletme sermayesi vb.) şirket değerlemesi ile yatırımcıların şirketteki pay (hisse) değerinin tutarsal, oransal belirlenmesi de dâhil bu bölümde yer alır.
  • Hukuk: Girişimci ile yatırımcıların ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde sahip olduğu haklar ve yükümlülükler, uyuşmazlık halinde uygulanacak esas ve tedbirler ile pay devir (satın alma) sözleşmesi bu bölümde yer alır.
  • SWOT: Girişimcilik güçlü ve zayıf yönleriyle pazarın fırsat ve tehditlere açık olmakta birlikte yönetim danışmanlığı gücü ile risklerin nasıl getiriye dönüştürüldüğü bu bölümde yer alır.

 

Startup (Girişimci) Sermaye Yönetimi ilk aşamada şirket kurulması için asgari sermaye tutarı ve pay (hisse) adedini, değerini ve her bir girişimcinin  eşit, 5 bin TL min. yasal sermayesini göstermektedir. İkinci aşamada denetim, fizibilite, şirket değerlemesi üzerine şirketin piyasa değerine aynı  zamanda yatırımcının koyacağı sermaye ile ortaklık hakkı, payı ve yeni sermaye yapısı görülmektedir. Son aşamada ise ikincil sermaye artırımını da  doğuran kuruluş sermayesinin 1:250 ölçeğinde büyümesi girişimcilik başarısı olarak karşımıza çıkıyor. (Bkz kapak görseli; girişimcilere verilen  finansal eğitimden bir kare)

 Girişimcileri başarı veya başarısızlığa götüren yaklaşımlar nelerdir?

1) Başarılı girişimciler yaptıkları işin aslında sermaye yönetimi (finans) işi olduğunu bilir ve bunun için profesyonel finansal yönetim danışmanı ile çalışır. Başarısız olanlar ise yaptıkları işin operasyonel süreçlerde uğraştıkları şey (örneğin yazılım, organik tarım vb.) olduğunu zanneder ve yalnızca kafalarındaki sermaye ihtiyacını tatmin etmeye şartlanır.

2) Başarılı girişimciler başarılarının ölçme ve değerlemesini finans bilimi yaklaşımlarıyla ortaya koyulması üzerine şirket değerlemesi hizmeti alırlar. Tablo 1’de sermayenin 250 X büyüme başarısı (kazancı) görülmektedir. Şirketin operasyonel (esas faaliyet) karlılığı bir yana değerleme ve yatırımcı iştahı üzerinden sermaye karlılığı (GVK değer artış kazancı) sağlanmaktadır. Başarısız olanlar ise sermaye ihtiyacında olduğu gibi şirket değerini ve yatırımcının koyduğu sermaye ile kazanacağı ortaklık oranını kendi kafasından belirleyerek hukuk uyuşmazlıklarının önünü açabilir veya  kendi şirketinde işçi konumuna düşebilir.

3) Başarılı girişimciler ilk yatırım sermayesi X iken profesyonel finansal yönetim danışmanlığı gücünü arkasına alarak girişimlerini (Tablo 1’de olduğu gibi) 250 X seviyelerine ulaştırır ve artık gemiyi terk edip yeni bir filo oluşturmaya odaklanır. Başarısız girişimciler ortaklık oranları çok düşük seviyelere gelse de kurumsal yönetime aykırı, “patron zihniyeti” ile koltuğu sahiplenir ve girişimcilik ruhundan uzaklaşarak kaybederler.

4) Başarılı girişimcilerin bildiği üzere finansal başarısı kanıtlanan ve yatırımcıya (fizibilite, şirket değerlemesi ve iş planı ile) sunulan projelerin sistematik (kontrol edilemeyen) riskler haricinde başarısız olma şansı yoktur. “Kasa daima kazanır” teorisi işi şansa bırakmamak üzerine kuruludur. Başarısız girişimciler ise henüz ticarileşmemiş ürünlerin teknik özelliklerini öne çıkararak finansal başarıyı tamamen görmezden gelerek sermaye taleplerini dile getirirler.

5) Başarılı girişimciler bu makale ile özetlenen süreçleri uygularken başarısız olanlar bunların dışına çıkıp kestirme yol arayacaklardır. “Siz bize 1 Milyon TL sunacak yatırımcı bulun, biz sermayeyi zaten yönetiriz” düşüncesindekiler çoğunlukla yaşadığımız coğrafyanın tipik girişimci profilini oluşturmaktadır. Çoğunluğun başarısız olmasının nedeni de olan bu yanlış yaklaşıma yalın bir benzetme ile cevap vermek gerekirse “Bir gökdelenin tepesinde park halinde duran 50 Milyon TL değerinde helikopteri pilotluk lisansı olmayan bir girişimciye hediye edelim. Helikopterin içindeki yolcularla beraber hedefe sağ salim ulaşması  ne kadar olası ise analitik, rasyonel bir temeli olmayan sermaye talebinin sağlanmış olması halinde onu yönetmesi ve başarıya ulaşması da o kadar olasıdır.” Helikopter ile ulaşımı tercih edenlerin mantıklı yaklaşımı profesyonel bir pilot kiralamak olacaktır. Başarılı girişimciler de aynısını yapıyor çünkü risk almak (işi şansa bırakmak) yerine kurumsal risk yönetimi ile getiri sağlamak (bilimsel, profesyonel yaklaşım) arasındaki farklı çok iyi biliyorlar.

6) Başarılı girişimciler I Can Advisory ile finansal yönetim ve finansal hukuk danışmanlıklarını bütünsel bir süreç dâhilinde alarak ayrı ayrı alındığında çok daha yüksek maliyet ve risk içeren danışmanlık hizmetlerinden kolay kazanım sağlıyor. Ayrıca I Can Advisory çatısı altında saygınlık ve güven sağlandığından çeşitli girişimciler birbirlerine müşteri, yönetici ortak veya yatırımcı olarak kazançlarını katlayabiliyor.

7) Son olarak; “Biz profesyonel finansal yönetim danışmanlığı almanın başarı faktöründeki kritik önemini kabul ediyoruz. Ancak girişimci olarak danışmanlık alacak bütçemiz yok. Danışman -eğer yatırımcı bulursa- yatırımcının koyacağı sermayeden kendi ücretini de alabilir” şeklinde son derece orijinal (!) fikirler ile danışmana gelen girişimcileri dinlediğimizde iş fikirlerinin (örneğin) Facebook’a ne kadar benzediğini söylediğimizde “hayır, çok farklı” deseler de bir türlü ortaya koyulamayan o “fark” danışman ve yatırımcıların girişimcilik konusunda yaşadığı kronik sorunların başında gelmektedir.

Kamu yararının büyük önemi üzerine bildirilmelidir ki;

Başarısız girişimcilerin yanlış yaklaşımlarının kötü niyetli kişilerce sömürülmesi dolandırıcılık veya güveni kötüye kullanma (TCK Md. 157 – 155) suçunu doğurmakta ve adli bilirkişi (ceza ve hukuk) raporlarına konu olmaktadır. Tıp, finans, hukuk gibi hizmet sektörlerinin konusuna giren çeşitli danışmanlık veya genel olarak hizmetler ilgili yasal mevzuatlar ile düzenlendiği üzere “iş sahibinin talep veya beklentisi üzerine garanti vermek suretiyle hizmet sunulamaz” doktrinini hatırlatmakta fayda vardır. Bununla birlikte makalenin başında da belirtilen söz konusu danışmanlık hizmetlerinin ilk üçü için adam/saat ücreti ve sonuncusu olan yatırımcı ilişkileri için de yönetilen sermaye ile orantılı performans (başarı) primi olarak adlandırılan iki aşamalı danışmanlık bütçesi söz konusudur. Ülkemizde çok fazla potansiyel girişimci başta kamu kuruluşlarının hibe, teşvik, faizsiz kredi imkânları olmak üzere çeşitli kaynaklar belirtilen yazı ve reklamlar üzerinden sermaye, yatırımcı garantisi verilerek, “danışmanlık” adı altında hiçbir yasal yetkisi ve profesyonel, akademik birikimi olmayan kişilerce dolandırılmakta veya çeşitli şekillerde mağdur edilmektedir. Kamu kuruluşlarının sunduğu hibe, teşvik veya faizsiz kredi gibi destekler için hiçbir şekilde bağımsız danışmana veya danışmanlık hizmetine gerek yoktur. Doğrudan ilgili kurumlara başvurmanız yeterlidir. Ancak belirtmek gerekir ki bu makale ile belirtilen danışmanlığı süreçleri bahsi geçen desteklerin dışındadır.


İbrahim CAN

Finansal Yönetim ve Hukuk Danışmanı | Akademisyen
(SMMM | SPK/KGK Bağımsız Denetçi | Ceza ve Hukuk Adli Bilirkişi | Kayyım)