KARİYER Mİ? BANA İŞ LAZIM!

İşsizlik ülkelerin gelişmişlik seviyesinin ölçümünde de kullanılan son derece önemli sosyolojik ve ekonomik bir sorundur. Peki ya kariyer?

Çoğunlukla tanınmış bir şirkette üst düzey yönetici CEO, CFO, Genel Müdür olmak veya Prof. Dr. unvanı ile Dekan, Rektör hiç olmazsa doktor, mühendis, avukat olabilmek övünülen meslek veya unvanlar arasında toplumda kabul görür. Ancak bunların hiçbiri kariyer ile ifade edilen değeri tek başına taşımaya yetersizdir.

Kariyer Nedir?

Fransızca carriére “güzergâh, tutulan yol, meslek” sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca carriera “araba yolu” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca carro “araba” sözcüğünden türetilmiştir. İtalyanca sözcük Latince carrus “yük arabası” sözcüğünden evrilmiştir. Aynı kökten Fransızca carguer, İspanyolca carregar (karga tulumba etmek) türetilmiştir. 

Etimoloji sonrasında gelin bir de I Can Academy “Kariyer Danışmanlığı” nasıl bir yaklaşım geliştirerek insanların hayatlarında değer yaratıyor ona göz atalım.

KARİYER: Hayat boyunca akademik, mesleki ve sosyal öğelere ilişkin yatırımların sonucunda optimum başarılı ve mutlu geri dönüşlerin toplamıdır. 

İş ≠ Kariyer.

Evet, bir işe girmek kariyer ihtiyacını gidermez! Bu nedenle “Kariyer mi? Bana iş lazım!” diyenler daha sonraları gerçekle yüzleşir ve fenomen haline gelen bir tweet atarak “Yaşama sevincimi sigortalı bir iş uğruna sattım.” gözyaşları ile meseleyi özetler.

Bir işe girmek ekonomik ihtiyaçların karşılanması kaynak yaratacağından zorunlu bir ihtiyaçtır. Ancak mesele bu kadar basit veya bununla sınırlı değildir.

Hayalini kurduğunuz çok pahalı bir otomobil olduğunu düşünün. Çok uzun yıllardır onu hayal ediyor, gece gündüz çalışıp para biriktiriyorsunuz. Öyle ki bu süreçte sevdiklerinize ve kendinize hiç zaman ayırmadınız. Bu hedefe ulaşma sürecinde bir kere soyuldunuz ve bütün biriktirdiklerinizi kaybettiniz. Hayata küstünüz. Sonra yeniden motivasyon kazanıp yeniden çalışıp biriktirmeye başladınız ve tam parayı denkleştirecekken otomobile zam geldiğini öğrendiniz. Derken karşınıza elinde sihirli değneği olan I Can adında birisi çıktı. Size hayal ettiğiniz arabanın anahtarını uzattı. Sevinçten havalara uçtunuz ve “Bu gerçekten benim mi?” diye sevinç çığlıkları attınız. I Can size şu soruyu sordu “Şimdi yolculuk nereye?” Sorun şu ki onca yıl boyunca hiçbir rota çizilmemişti. Pekala ikinci soruya geçelim “Yolculuğunda kimler sana eşlik edecek?” Dönüp baktığınızda yanınızda kimse yok! O halde bu otomobilin hayalini kurup, yıllarca gecenizi gündüzünüze katarken bir şeyleri ihmal etmiş olabilir misiniz? Mesele hayalini kurduğunuz o otomobile sahip olmak değil, A’dan B’ye ulaşmak da değil! Yolculuğun tadını çıkarmanızı ve biriktireceğiniz anılarınızı mümkün kılacak birkaç dost, hayatı anlamlı kılacak birkaç hedef ve bunlar için rotayı hesaplamak, depoya benzin koyacak sermaye gibi detaylar için rasyonalist yaklaşımlar.

Söz konusu insan hayatı olunca kariyer; akademik, mesleki ve sosyal öğelerin birbiri ile uyumu dahilinde gerçekleştirilen yatırımın kişinin kendisine ve elbette toplumda yarattığı değer olarak asıl önemli olanı ortaya koyar.

Başka bir ifade ile en büyük holdinglerin birinde CEO koltuğuna oturdun veya ömrünü verip Prof. Dr. unvanı alman üzerine Dekan, Rektör vb. oldun. Ancak öyle yoğunsun ki ne annene sarılıp hatırını soracak, ne çocuklarınla çimenlerde yuvarlanacak, ne de eşinin elinden tutup sahilde yürüyüşe çıkacak zamanın var. Bedenin bunları yapmaya çalışıyor gözükse dahi zihin ve ruh orayı çoktan terk etmiş. Bu koşuşturmaca türlü hastalıkları doğurmuş da farkında bile değilsin. Hal böyle olunca içinde bulunduğun sürece ne kadar başarı, o koltuklara ne kadar kariyer ve kazandıklarına ne kadar servet dersin durup bir düşünmek gerek.

Kariyer Danışmanlığı ise gelişmiş ülkelerde çocuk yaşlarda başlayan ve emeklilik sonrasında da devam eden bilimsel, profesyonel ve yasal temelleri olan bir hizmettir. Bu hizmeti almış olmak da profesyonelliğin gerekleri arasında görülür.

Dünyanın en zeki ve başarılı bilim insanlarından gösterilen, Harvard Üniversitesi’nden summa cum laude (yüksek onur) derecesi ile sınıfının birincisi olarak mezun olan Japon, Prof. Dr. Michio Kaku da kariyer danışmanlığının çocuk yaşlarda tüm hayatı etkileyecek en önemli yatırım olacağını pek çok kez dile getirmiştir.

Kariyer Danışmanlığı İle İlgili Yaygın Yanlışlar Nelerdir?

Kariyer danışmanlığı ülkemizde hala düşük farkındalık seviyesindedir. Sıklıkla işe yerleştirme (istihdam) ile karıştırılmaktadır. Bu yaygın yanlış üzerine işe yerleştirme beklentisi ve talebi oluşmaktadır.

Öte yandan kariyer danışmanlığı ihtiyacının yalnızca işsizler için geçerli bir ihtiyaç olduğu yönünde bir değerlendirme vardır. Zaten işe yerleşme talebi ve beklentisinin yaygın bir yanlış olduğu bilgisi üzerine doğrudan ilişkilidir ki ancak işsiz kalınca böyle bir ihtiyacın farkındalığı doğar.

Bunlara ek olarak yukarıda bahsedilen üst düzey unvanlara sahip kişilerin ise asla kariyer danışmanlığı ihtiyacı olmayacağı; hem iş sahibi, hem de zirvede olmalarının yeterli görüldüğü kısır algılar arasında yerini bulmaktadır.

2016 yılında KPSS için 3.5 milyon aday sınava girerek rekor kırdı! Ancak doğru analiz edilirse bu rekorun temelinde toplumsal başarı ve mutluluk ihtiyacı yatıyor olsa da bu yolla karşılanmasının oldukça güç olduğu herkesin malumudur.

Bir de şu var ki üzerinde durmadan geçemeyeceğim. Herhangi bir şirkette hatırı sayılır bir unvan verilmiş veya girişimcilik başarısı göstermiş ve kendi hikayesini anlatan kişiler son yıllarda yalnızca Türkiye’de değil tüm dünyada yaygın düzeydedir. Ancak bu kişilerin profesyonel olarak sunmadığı yani bir şirket kurarak kariyer danışmanlığı vermediği sürece elbette haklı oldukları önemli noktalar olsa dahi dikkate alınmalarında ciddi sakıncalar olduğu açıktır. Bu ünlü bir sanatçının “şöyle diyet yaptım, şöyle de antrenman yaptım bir ayda 10 kg verdim” diyerek diğerlerine tavsiye vermesine benzer ki bu işin doğrusu herkesin tahmin edeceği şekilde beslenme ve egzersiz uzmanına giderek profesyonel destek almaktır. Öte yandan tek bir doğru olmadığı gibi çeşitli zorluklardan geçerek başarı kazanan kişiler üzerinden aynı nehirde iki kez yıkanılamayacağı felsefesi hatırlatılmalıdır. O kişi kendi döneminde kendi imkansızlıklarında kendi zekası, şansı, çevresi vb. desteklerle bir şeyleri başarmış olabilir. Ancak kuantum fiziğinin konusuna girse de zaman ve mekan döngüsünde aynı şartların oluşturulması ve sizin ne bilimsel ne de profesyonel olan tavsiyelerle benzer başarıları yakalamanız imkansızdır!

Kariyer Konusunda Alternatif Yaklaşımlar Nelerdir?

Kariyer seminerlerimde kariyerin alternatif tanımları arasında sıraladığım “kendi özgürlüğünü satın alabilme başarısı ve mutluluğu” katılımcıların en çok ilgisini çeken bölüm olmayı sürdürüyor. 

Gelin bu konuyu kendi kariyerimin bir bölümü üzerinden biraz daha açalım.

Finansal Yönetim Danışmanı olabilmek için onlarca kilometre taşı vardır. Üniversite diplomaları, yasal yetki veren ruhsat ve lisanslar, yasal unvanlar, akademik araştırma ve makaleler, yabancı diller, küresel ölçekte faaliyet gösteren şirketlerde üst düzey yöneticilik ve danışmanlık ile ulusal ve uluslararası profesyonel deneyimler ve daha niceleri… Sonrasında ise tüm bunları terk edebilmek!

Bırakın başarılarınız size ait olsun, siz onlara sahip olmaya çalışırken çok daha fazlasını kaybetmeyin. Bunun yolu da sahip olmaya çalıştığınız her türlü makam, unvan ile birlikte egoyu da terk etmekten geçer. Kendi özgürlüğünüzü satın alabilme başarısını gösterdiğinizde sınırsız bir entelektüel sermaye size hayallerinizin kapılarını açacak ve mutluluğunuz tarifsiz bir hal alacaktır.

Maliyet baskısı ortadan kaldırıldığında yaratabilecekleriniz gerçek potansiyelinizi açığa çıkarır.

Kariyer; -kendi özgürlüğünüzü satın alabilmek- maliyet baskısını ortadan kaldırarak gerçek bilim ve deneyimi açığa çıkararak finansal açıdan ölçülebilir değer yaratan, başarı ve mutluluk getirisi ile yaşamı anlamlı kılan yegane formüldür.

Türkiye’de İşsizlik Sorunun Resmi Verileri Nelerdir?

Ocak 2017, TÜİK resmi verilerine göre;

İstihdam %44,8, işgücüne katılma %51,5 kayıt dışı çalışanlar %32,5 işsizlik %13,3 genç nüfusta (15 – 24 yaş aralığı) % 24.5 olarak gerçekleşmiştir.

Bir işi olan şanslı kesimde durum nasıl?

Hayalin olan meslek bir süre sonra hayallerini gerçekleştirmek için girdiğin işe dönüşür. O da çok geçmeden yerini her gün yeniden kazanmak zorunda olduğun hayatına bağlı sorumlulukların kısır döngüsüne bırakır.

Artık kurtulman çok mu zordur? Elbette ki hayır! Kariyer danışmanlığı bunun için var.

Şimdi meselenin sadece bir işe girmek, süslü unvanlar elde etmekten çok daha ciddi bir öneme sahip olduğu anlaşılabildi mi?

Warren Buffett da öyle diyor; “dansla işe gitmek” ve ben de ekliyorum; “dönerken de bir hayatınız olduğunu unutmamak ve onu en güzel şekilde yaşayabilmek”… İşte kariyer ve danışmanlık ile yaratılan değer budur! Sizin hayatınızın ta kendisi! Çünkü iş hayatı ve özel hayat diye bir ayrım yoktur. Tek bir hayatınız var. Ona sahip çıkın, kariyer danışmanlığı alın!

“Bin köleyi kurtardım. Şayet köle olduklarının farkında olsaydılar, bin köleyi daha kurtarabilirdim.” (Harriet Tubman)

 

İbrahim CAN

Finansal Yönetim ve Hukuk Danışmanı | Akademisyen
(SMMM | SPK/KGK Bağımsız Denetçi | Ceza ve Hukuk Adli Bilirkişi | Kayyım)